Organisatieontwikkeling: het echte werk begint waar het ongemakkelijk wordt
Iedere organisatie wil vooruit, meer samenhang, meer resultaat, meer wendbaarheid en meer werkplezier.
En toch blijft organisatieontwikkeling vaak hangen in plannen, sessies en mooie woorden.
Niet omdat mensen niet willen, maar omdat de echte oorzaak zelden in de “bovenstroom” zit.
Het zit in het onzichtbare deel.
In wat niet uitgesproken wordt.
In wat wel gevoeld wordt.
In wat iedereen ziet… maar niemand benoemt.
De illusie van verandering
Veel organisaties starten met organisatieontwikkeling vanuit een logische reflex:
- “We moeten een nieuw organogram.”
- “We hebben een andere structuur nodig.”
- “We moeten scherper sturen op KPI’s.”
- “We gaan een programma opzetten.”
Dat is begrijpelijk. Structuur geeft houvast, maar als je alleen sleutelt aan de buitenkant, blijft de binnenkant hetzelfde. Dan krijg je:
- dezelfde discussies, in een nieuwe vergadervorm
- dezelfde patronen, met andere functietitels
- dezelfde vertraging, maar nu met een roadmap
- dezelfde frustratie, alleen professioneler verpakt
En dan zeggen mensen na een tijdje: “Het werkt niet.”
Terwijl het wél werkt… maar alleen op papier.
Organisatieontwikkeling is geen project. Het is volwassen worden.
Echte organisatieontwikkeling is geen “traject”. Het is het moment waarop een organisatie besluit om eerlijk te worden.
Eerlijk over:
- wat wel en niet lukt
- waar eigenaarschap ontbreekt
- welke keuzes steeds worden uitgesteld
- welke rolverwarring normaal is geworden
- welke afspraken er gemaakt worden, maar niet nagekomen
- en waarom iedereen druk is, maar niemand echt regie pakt
Organisatieontwikkeling is dus niet: harder werken. Het is: beter kijken.
En dat vraagt moed.
Het kantelpunt: van drukte naar richting
De meeste organisaties hebben geen gebrek aan mensen, kennis of inzet. Ze hebben een gebrek aan richting en begrenzing. Want zonder richting ontstaat ruis. En zonder begrenzing ontstaat overbelasting.
Dan gaat de organisatie draaien op:
- incidenten
- ad hoc besluiten
- “even tussendoor”
- brandjes blussen
- en een eindeloze stroom afstemming
Het voelt alsof je vooruitgaat, maar je komt nergens. Organisatieontwikkeling begint op het moment dat je durft te zeggen:
Dit is wat we wél doen en dit is wat we niet meer doen.
De onderstroom bepaalt de snelheid
Je kunt de beste strategie hebben ,maar als de onderstroom iets anders zegt, wint de onderstroom.Die onderstroom zie je terug in zinnen als:
- “Dat is niet mijn verantwoordelijkheid.”
- “Daar hebben we geen tijd voor.”
- “We moeten het eerst even afstemmen.”
- “Dat ligt gevoelig.”
- “Daar gaan we later nog een keer naar kijken.”
Het zijn geen slechte mensen ,het zijn beschermmechanismen.
Van teams die te lang hebben moeten overleven op inzet in plaats van op structuur.
Daarom is organisatieontwikkeling ook altijd cultuurwerk.
Niet soft, maar essentieel.
De echte bouwstenen van een volwassen organisatie
Organisatieontwikkeling wordt duurzaam als je vier dingen op orde brengt:
- Helderheid
Wat is het doel, en wat betekent dat concreet voor gedrag en keuzes? - Eigenaarschap
Wie is waarvoor verantwoordelijk, en wat betekent dat in besluitvorming? - Ritme
Hoe organiseren we sturing, evaluatie en bijsturing zonder bureaucratie? - Afspraken = afspraken
Niet als harde regel, maar als basis voor vertrouwen.
En hier zit vaak de pijn:
niet in het maken van afsprake, maar in het aanspreken op afspraken.
Want dat vraagt volwassenheid. En volwassenheid vraagt veiligheid.
Waarom het vaak misgaat (en hoe je het omdraait)
Organisatieontwikkeling strandt meestal op één van deze drie punten:
- We willen veranderen zonder te kiezen
Dan blijft alles prioriteit. Dus gebeurt er niets echt. - We willen verbeteren zonder verantwoordelijkheid te nemen
Dan blijft “de organisatie” een excuus, in plaats van een spiegel. - We willen snelheid zonder draagvlak
Dan ontstaat weerstand, uitval en cynisme.
De omdraaiing is simpel, maar niet makkelijk. Kies. Benoem. Beleg. Herhaal.
Niet één keer. Maar totdat het normaal wordt.
Organisatieontwikkeling vraagt een spiegel (en soms een duwtje)
Een organisatie kan zichzelf verbeteren, maar het is lastig om jezelf tegelijk te sturen én eerlijk te blijven. Daarom werkt het zo krachtig om een onafhankelijke sparringpartner te hebben die:
- niet in de politiek zit
- geen belang heeft bij het gelijk
- de onderstroom durft te benoemen
- en helpt om van woorden naar gedrag te komen
Iemand die kan vertragen waar het nodig is en versnellen waar het kan.
Dat is precies waar In2Mediair waarde toevoegt: met scherpe reflectie, praktische structuur en mensgerichte beweging, zodat organisatieontwikkeling niet blijft hangen in intenties, maar zichtbaar wordt in resultaat.
Tot slot: organisatieontwikkeling is geen luxe
Organisatieontwikkeling is geen “extra”, het is onderhoud aan de motor terwijl je doorrijdt.
Wie het uitstelt, betaalt later dubbel:
in energie, in verloop, in frustratie en in gemiste kansen.
Maar wie het aandurft, wint iets groters dan een betere structuur.
Dan ontstaat een organisatie die:
- duidelijker is
- sneller leert
- beter samenwerkt
- en meer rust en focus ervaart
En misschien wel het belangrijkste:
een organisatie waar mensen weer voelen: